Sáng 14/8, lãnh đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết sẽ làm rõ thông tin báo chí phản ánh về việc công ty của vợ và em vợ ông Lương Duy Hanh – cựu Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường – dành được nhiều hợp đồng kinh tế liên quan đến môi trường khi ông Hanh đương chức (!).
Công ty VESSCO được thành lập từ năm 2007 do bà Nguyễn Thị Thưởng (vợ ông Lương Duy Hanh) đứng tên. Sau đó, ngày 19/11/2015, công ty này được chuyển sang tên của ông Nguyễn Quý Hợi (Nguồn: Bộ Kế hoạch và Đầu tư).
Theo thông tin báo chí phản án, Công ty TNHH Khoa học Kỹ thuật Môi trường Việt Nam (Công ty VESSCO) thành lập ngày 10/07/2007, có người đại diện pháp luật ban đầu là bà Nguyễn Thị Thưởng (SN 1979, hộ khẩu thường trú tại phường Thịnh Quang, quận Đống Đa, Hà Nội).
Đến ngày 19/11/2015, công ty này thay đổi đăng ký kinh doanh, do ông Nguyễn Quý Hợi (SN 1983, thường trú tại phường Thịnh Quang, quận Đống Đa, Hà Nội) làm Giám đốc.
Trong lần thay đổi này, Công ty VESSCO tăng vốn điều lệ lên 8 tỷ đồng, bổ sung thêm hàng loạt ngành nghề kinh doanh liên quan đến môi trường như: Tư vấn về môi trường; Tư vấn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường; Hoạt động nghiên cứu, chuyển giao, phát triển ứng dụng công nghệ về bảo vệ môi trường; Xây dựng hệ thống nước thải, nhà máy xử lý nước thải…
Công an phường Thịnh Quang xác nhận, bà Nguyễn Thị Thưởng là vợ của ông Lương Duy Hanh – nguyên Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường (Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường) và ông Nguyễn Quý Hợi là em trai bà Thưởng.
Vào năm 2011, ông Lương Duy Hanh được bổ nhiệm giữ chức Chánh Thanh tra Tổng cục Môi trường. Đến tháng 8/2014, ông Hanh được bổ nhiệm làm Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường. Trong thời điểm ông Hanh đương chức, công ty của em vợ ông Hanh đã dành được nhiều hợp đồng kinh tế với đối tác.
Chỉ tính riêng trong năm 2016, công ty VESSCO đã “kiếm” được hàng loạt hợp đồng liên quan đến xử lý nước thải cũng như lập báo cáo hậu đánh giá tác động môi trường của nhiều dự án.
Trong các đối tác mà VESSCO hợp tác có doanh nghiệp từng bị Bộ Tài nguyên và Môi trường xử phạt do sai phạm trong lĩnh vực môi trường.
Một hợp đồng dịch vụ lập báo cáo đánh giá tác động môi trường của giữa Công ty Vessco và một doanh nghiệp phía Nam.
Vị lãnh đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết sẽ tiến hành kiểm tra thông tin báo chí phản ánh về sự việc này. “Nếu đúng vi phạm quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước thì xem xét xử lý”- vị lãnh đạo này nói.
Vì sự việc liên quan đến ông Lương Duy Hanh có dấu hiệu vi phạm quy định của Luật Phòng chống tham nhũng nên vị lãnh đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường khẳng định sẽ yêu cầu kiểm tra và xử lý theo đúng quy định, “sai đến đâu xử lý đến đấy”.
Khoản 2 Điều 37 Luật Phòng, chống tham nhũng 2005 quy định: “Người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, vợ hoặc chồng của những người đó không được góp vốn vào doanh nghiệp hoạt động trong phạm vi ngành, nghề mà người đó trực tiếp thực hiện việc quản lý nhà nước”.
Tại Khoản 4 Điều 37 Luật Phòng chống tham nhũng tiếp tục nhấn mạnh: “Người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan không được để vợ hoặc chồng, bố, mẹ, con kinh doanh trong phạm vi do mình quản lý trực tiếp”.
Dân trí sẽ tiếp tục thông tin về sự việc này.
Như Dân trí phản ánh trước đó, Uỷ ban Kiểm tra Trung ương kết luận ông Lương Duy Hanh – Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường thiếu trách nhiệm khi làm trưởng đoàn thanh tra đối với dự án Formosa Hà Tĩnh; không tham mưu giám sát việc thực hiện các công trình bảo vệ môi trường trong giai đoạn thi công xây dựng và vận hành thử nghiệm. Đây là vi phạm, khuyết điểm nghiêm trọng, đến mức phải xem xét, thi hành kỷ luật.
Sau đó, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã thi hành kỷ luật hành chính bằng hình thức cách chức đối với ông Lương Duy Hanh và điều động về công tác tại Vụ Pháp chế của Bộ này.
Trong thời điểm ông Lương Duy Hanh còn giữ chức Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường thì vợ và em vợ đang sở hữu doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực mà ông Hanh đang quản lý. Thời ông Hanh còn đương chức, doanh nghiệp này đã ký hợp đồng kinh tế với nhiều đối tác từ Bắc vào Nam…
Trước thời điểm bị kỷ luật, ông Lương Duy Hanh là Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường – bộ Tài nguyên và môi trường (TN&MT). Đây là đơn vị có chức năng kiểm tra, thanh tra chuyên ngành về môi trường; kiểm tra, xác nhận việc thực hiện các công trình, biện pháp bảo vệ môi trường; kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường trong quá trình sản xuất, kinh doanh và dịch vụ.
Ngày 24/1/2017, bộ TN&MT thông báo về việc xử lý cán bộ liên quan đến sự cố Formosa. Tại kỳ họp thứ 13 của Ủy ban Kiểm tra Trung ương diễn ra hồi tháng 4 vừa qua, Ủy ban Kiểm tra Trung ương khẳng định, ông Lương Duy Hanh, Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường, bộ Bộ TN&MT thiếu trách nhiệm khi làm trưởng đoàn thanh tra đối với dự án Formosa; không tham mưu giám sát việc thực hiện các công trình bảo vệ môi trường trong giai đoạn thi công xây dựng và vận hành thử nghiệm.
Những vi phạm của ông Lương Duy Hanh là nghiêm trọng, căn cứ Quy định số 263-QĐ/TW và Quy định số 181-QĐ/TW của Bộ Chính trị về xử lý kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm, UBKT T.Ư quyết định thi hành kỷ luật cách chức tất cả các chức vụ trong Đảng đối với đồng chí Lương Duy Hanh.
Ngày 20/6/2017 Bộ TN&MT đã thi hành kỷ luật hành chính bằng hình thức cách chức đối với ông Lương Duy Hanh và điều động ông sang đơn vị khác làm việc.
Công ty Vessco được thành lập từ năm 2007 do bà Nguyễn Thị Thưởng (vợ ông Lương Duy Hanh) đứng tên. Sau đó, ngày 19/11/2015, công ty này được chuyển sang tên của ông Nguyễn Quý Hợi (e trai bà Thưởng). Nguồn: Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
Theo phản ánh của bạn đọc, trong thời điểm giữ chức Cục trưởng thì một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực môi trường có liên quan đến vợ và em vợ ông Hanh. Doanh nghiệp này cũng liên tục giành được hàng loạt hợp đồng tại nhiều địa phương trên cả nước.
Vậy công ty đó đang hoạt động như thế nào?
Vợ và em vợ lập công ty riêng để xử lý… môi trường
Theo dữ liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Công ty TNHH Khoa học Kỹ thuật Môi trường Việt Nam (công ty VESSCO) được thành lập ngày 10/07/2007 với vốn điều lệ 100 triệu đồng, có địa chỉ tại Thôn Thụy ứng, Xã Hòa Bình, Huyện Thường Tín, TP Hà Nội.
Theo thông tin đăng ký tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư, người đại diện pháp luật ban đầu của công ty VESSCO là bà Nguyễn Thị Thưởng (sinh năm 1979), có hộ khẩu thường trú ở số 37, ngõ 97 phố Thái Thịnh, phường Thịnh Quang, quận Đống Đa, TP Hà Nội. Đến ngày 19/11/2015, công ty này thay đổi đăng ký kinh doanh, do ông Nguyễn Quý Hợi (sinh năm 1983, hộ khẩu thường trú tại Tổ 14B, phố Thịnh Quang, phường Thịnh Quang, quận Đống Đa, TP Hà Nội) làm giám đốc.
Trong lần thay đổi này, công ty VESSCO tăng vốn điều lệ lên 8 tỷ đồng, bổ sung thêm hàng loạt ngành nghề kinh doanh liên quan đến môi trường như: Tư vấn về môi trường; Tư vấn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường; Hoạt động nghiên cứu, chuyển giao, phát triển ứng dụng công nghệ về bảo vệ môi trường; Xây dựng hệ thống nước thải, nhà máy xử lý nước thải…
Theo thông tin từ Công an phường Thịnh Quang, bà Nguyễn Thị Thưởng chính là vợ của ông Lương Duy Hanh và ông Nguyễn Quý Hợi là em trai bà Thưởng. Hiện nay bà Nguyễn Thị Thưởng không còn sinh sống trên địa bàn phường Thịnh Quang mà chuyển sang sinh sống tại một căn hộ ở Royal City Nguyễn Trãi.
Được biết, năm 2011, ông Lương Duy Hanh được bổ nhiệm giữ chức Chánh Thanh tra Tổng cục Môi trường. Tháng 8/2014, ông Hanh được bổ nhiệm làm Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường. Trong thời điểm đương chức, công ty của em vợ ông Hanh cũng dành được nhiều hợp đồng kinh tế với đối tác.
Sau khi thành lập công ty hoạt động liên quan đến các vấn đề môi trường, công ty của chị em bà Thưởng đã ký kết nhiều hợp đồng kinh tế với đối tác. Chỉ tính riêng trong năm 2016, công ty VESSCO đã “kiếm” được hàng loạt hợp đồng liên quan đến xử lý nước thải cũng như lập báo cáo hậu đánh giá tác động môi trường của nhiều dự án. Trong các đối tác mà VESSCO hợp tác, có doanh nghiệp từng bị Bộ TN&MT xử phạt do sai phạm trong lĩnh vực môi trường.
Hợp đồng kinh tế giữa công ty Vessco do giám đốc Nguyễn Quý Hợi ký với công ty nhiệt điện Sơn Động
Đơn cử, ngày 2/3/2016, giám đốc công ty VESSCO là ông Nguyễn Quý Hợi ký hợp đồng số 0203 “lắp đặt kênh đo lưu lượng xả thải” cho khách hàng là Công ty nhiệt điện Sơn Động (Bắc Giang).
Cũng tại tỉnh Bắc Giang, công ty VESSCO còn có thương vụ làm ăn khác khi “sếp” doanh nghiệp này ký văn bản gửi Cục quản lý Tài nguyên nước (bộ TN&MT) xin gia hạn giấy phép tài nguyên nước cho công ty đối tác. Theo đó, ngày 30/12/2016, Cục quản lý Tài nguyên nước đã có văn bản số 2028 gửi công ty VESSCO, cho biết “Cục quản lý Tài nguyên nước nhận thấy công ty VESSCO đủ điều kiện về năng lực để thực hiện lập hồ sơ đề nghị cấp giấy phép xả thải vào nguồn nước cho Công ty TNHH FuGiang”.
Không chỉ hoạt động tại miền Bắc, công ty em vợ cựu cục trưởng Lương Duy Hanh cũng đã giao dịch và tìm được đối tác ở trong miền Nam. Theo hợp đồng dịch vụ số 04, ngày 10/3/2016 được Giám đốc công ty VESSCO Nguyễn Quý Hợi (bên A) ký với Công ty TNHH Baconco (KCN Phú Mỹ, huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu – bên B), cho thấy “bên B đồng ý giao cho bên A thực hiện lập báo cáo đánh giá hậu tác động môi trường dự án nâng công suất dây chuyền tạo hạt phân bón NPK…”.
Hợp đồng dịch vụ giữa công ty Vessco và công ty Baconco.
Theo Luật sư Trần Thu Nam, trưởng Văn phòng luật sư Tín Việt & Cộng sự, trong khi ông Lương Duy Hanh đang là Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường, mà vợ ông đứng ra thành lập công ty hoạt động trong lĩnh vực môi trường, rồi sau đó chuyển lại em trai mình đứng tên là có dấu hiệu lách Luật Phòng, chống tham nhũng.
Luật sư Nam viện dẫn, Khoản 2 Điều 37 Luật Phòng, chống tham nhũng 2005 quy định “Người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, vợ hoặc chồng của những người đó không được góp vốn vào doanh nghiệp hoạt động trong phạm vi ngành, nghề mà người đó trực tiếp thực hiện việc quản lý nhà nước”. Khoản 4 điều luật này tiếp tục nhấn mạnh rằng “Người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan không được để vợ hoặc chồng, bố, mẹ, con kinh doanh trong phạm vi do mình quản lý trực tiếp”.
Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa thi hành kỷ luật hành chính bằng hình thức cách chức đối với ông Lương Duy Hanh – Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường (Tổng cục Môi trường) do những sai phạm trong sự cố môi trường do Formosa gây ra tại 4 tỉnh miền Trung.
Thông tin từ Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết, ông Lương Duy Hanh sẽ được điều động sang đơn vị khác làm việc. Theo nguồn tin của PV Dân trí, ông Hanh sẽ về công tác tại Vụ Pháp chế.
Trước đó, thực hiện quy định của Đảng và Nhà nước về thi hành kỷ luật đảng, kỷ luật hành chính đối với đảng viên, công chức, Đảng ủy Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đã thi hành kỷ luật Đảng bằng hình thức Cách chức Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Tổng cục Môi trường nhiệm kỳ 2015 – 2020 đối với ông Mai Thanh Dung – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường; đồng thời, Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đã thi hành kỷ luật hành chính bằng hình thức Giáng chức, bố trí, điều động sang đơn vị khác làm việc đối với ông Mai Thanh Dung.
Ngoài ra, Đảng ủy và Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường theo thẩm quyền đã thi hành kỷ luật đảng hai Trưởng phòng, một Phó Trưởng phòng thuộc Tổng cục Môi trường bằng hình thức khiển trách và cảnh cáo; đồng thời, bố trí, điều động sang đơn vị khác làm việc.
Bên cạnh việc tổ chức kiểm điểm và thi hành xử lý kỷ luật đối với một số cá nhân liên quan, Ban cán sự đảng, lãnh đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đã và đang tiếp tục chấn chỉnh và thực hiện nhiều biện pháp khắc phục những tồn tại, hạn chế khuyết điểm và tập trung chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ, giải pháp nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác bảo vệ môi trường trong thời gian tới.
Như Dân trí đã phản ánh, Văn phòng Trung ương Đảng đã có văn bản công bố quyết định kỷ luật của Ban Bí thư đối với Ban cán sự đảng Bộ Tài nguyên và Môi trường và một số cán bộ về những sai phạm liên quan đến sự cố môi trường do Formosa gây ra tại miền Trung.
Ban Bí thư kết luận, Ban cán sự đảng Bộ Tài nguyên – Môi trường nhiệm kỳ 2011 – 2016 đã thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát và hậu kiểm, để Bộ Tài nguyên và Môi trường và một số cá nhân có nhiều sai phạm trong công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên nước liên quan đến dự án Formosa Hà Tĩnh, để xảy ra hậu quả rất nghiêm trọng cho môi trường và đời sống của nhân dân; làm ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội.
Ban Bí thư quyết định thi hành kỷ luật cảnh cáo đối với ông Nguyễn Minh Quang. Thứ trưởng Bùi Cách Tuyến và Thứ trưởng Nguyễn Thái Lai của Bộ Tài nguyên và Môi trường bị kỷ luật cách chức Uỷ viên Ban cán sự đảng Bộ Tài nguyên và Môi trường nhiệm kỳ 2011 – 2016.
Còn theo kết luận của Uỷ ban Kiểm tra Trung ương, ông Lương Duy Hanh – Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường thiếu trách nhiệm khi làm trưởng đoàn thanh tra đối với dự án Formosa; không tham mưu giám sát việc thực hiện các công trình bảo vệ môi trường trong giai đoạn thi công xây dựng và vận hành thử nghiệm.
Ông Mai Thanh Dung trong thời gian giữ chức vụ Cục trưởng Cục Thẩm định, đánh giá tác động môi trường đã thiếu trách nhiệm trong việc tham mưu cho Tổng cục Môi trường để trình Bộ Tài nguyên và Môi trường phê duyệt thay đổi nội dung Báo cáo đánh giá tác động môi trường.
Để thanh tra Formosa sau khi xảy ra sự cố môi trường, 100 nhà khoa học vào cuộc trong 1 tháng mới mô tả được nhà máy, quy trình công nghệ, hệ thống xử lý nước thải ra sao. Nhưng vừa mới trước đó không lâu, chỉ cần đến nửa ngày, với 8 người của đoàn công tác đã thực hiện thanh tra xong Formosa với kết luận chỉ vỏn vẹn có 3 trang giấy. Ai phải chịu trách nhiệm về sự cẩu thả, thiếu thận trọng này?
Sau sự cố môi trường nghiêm trọng tại 4 tỉnh miền Trung liên quan đến vấn đề xả thải của Formosa, dư luận có quyền đặt câu hỏi, vì sao để xảy ra sự cố ấy? Ai phải chịu trách nhiệm?
Khó có thể tin được rằng, chỉ trước khi phát hiện sự cố môi trường biển miền Trung xảy ra ít lâu, Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã thanh tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường của Công ty Gang thép Hưng nghiệp Formosa nhưng không phát hiện vi phạm nào. Đến khi sự cố xảy ra, kết quả thanh tra toàn diện môi trường cho thấy, Formosa vi phạm lên tới 53 lỗi nghiêm trọng!
Ngày 25/5/2015, Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường có quyết định số 648 về việc thanh tra công tác bảo vệ môi trường và bảo tồn đa dạng sinh học trên địa bàn các tỉnh Bắc Kạn, Hà Tĩnh, Ninh Bình và Vĩnh Phúc. Quyết định do ông Bùi Cách Tuyến, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường kiêm Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường khi đó ký (ông Tuyến đã về hưu – PV). Ông Lương Duy Hanh, Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường là trưởng đoàn thanh tra.
Tại Hà Tĩnh, Công ty Formosa là một trong 11 doanh nghiệp thanh tra dịp này. Theo Biên bản thanh tra, nội dung thanh tra Formosa gồm việc chấp hành các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường của công ty, tiến hành lấy mẫu giám định các nguồn chất thải phát sinh trong quá trình hoạt động của công ty xử lý và kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường của công ty (nếu có).
Với một dự án khổng lồ như vậy, nhiều hạng mục phải làm rõ như vậy, mà đoàn thanh tra với 8 người chỉ làm việc trong… nửa ngày là hoàn thành công việc. Một điều lạ lùng đến khó tin, mà bất cứ nhà khoa học nào khi được hỏi cũng phải lắc đầu ngao ngán. Thanh tra kiểu đó thì làm cho có, “cưỡi ngựa xem hoa”, chứ không thể làm rõ được vấn đề gì trong các nội dung thanh tra ấy.
Nội dung biên bản Thanh tra về bảo vệ môi trường tại Công ty TNHH Gang thép Hưng nghiệp Formosa Hà Tĩnh lập ngày 24/6/2015, trùng nhiều nội dung với Kết luận thanh tra về bảo vệ môi trường đối với Formosa do ông Nguyễn Văn Tài, Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường ký ngày 22/1/2016, dài vỏn vẹn 3 trang.
Kết luận thanh tra cho biết, Dự án Khu liên hợp gang thép và Cảng Sơn Dương Formosa gồm 3 hạng mục là nhà máy gang thép công suất 7,5 triệu tấn một năm, nhà máy điện công suất 650 MW và cảng Sơn Dương. Công ty bắt đầu triển khai dự án từ 2008, dự kiến hoàn thành vào 2017. Thời điểm thanh tra công ty đang vận hành thử nghiệm với nhà máy điện (tổ hợp đốt than số 1, công suất 150 MW).
Nhiên liệu vận hành là than với tổng khối lượng đã tiêu thụ là 9.000 tấn. Formosa cũng vận hành thử nghiệm trạm xử lý nước thải công nghiệp thuộc nhà máy gang thép từ 17/2/2015… xưởng luyện thép, luyện gang thiêu kết, luyện cốc và nguyên liệu đang trong quá trình lắp đặt.
Theo kết luận thanh tra, Formosa đã lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, đã thực hiện chương trình giám sát môi trường định kỳ, đã được Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Tĩnh cấp sổ đăng ký chủ nguồn thải, đã lập báo cáo chất thải nguy hại 6 tháng một lần, đã được cấp giấy phép xả thải vào nguồn nước, đã kê khai và nộp phí bảo vệ môi trường với nước thải đến hết quý 1/2015, đã lập kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu cho nhà máy điện nhưng chưa được phê duyệt, chưa lập kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu cho cảng Sơn Dương.
Cũng theo kết luận thanh tra, Formosa đã xây dựng công trình xử lý nước thải, khí thải. Về nước thải, nước thải sinh hoạt là 1.014 m3/ ngày đêm. Chất lượng nước thải sinh hoạt đạt chuẩn cho phép. Công ty đã xây dựng xong trạm xử lý nước thải công nghiệp nhưng thời điểm thanh tra đã dừng vận hành.
Về khí và bụi thải, theo kết luận thanh tra, chủ yếu là bụi phát sinh từ quá trình thi công. Trong khi chất thải nguy hại chỉ có tổng khối lượng phát sinh là 98kg năm 2014 gồm dầu thải, giẻ lau, chất lẫn dầu, bóng đèn huỳnh quang. Chất thải rắn thông thường được kết luận chủ yếu là chất thải rắn sinh hoạt.
Thanh tra cho có, ai chịu trách nhiệm?
Tiếp xúc cử tri quận 1 và 3, TP.HCM hôm 1/8, Chủ tịch nước Trần Đại Quang cho biết: Chúng ta đã xác định nguyên nhân, nhà đầu tư đã thừa nhận và cam kết khắc phục, không để tái diễn, đồng ý hỗ trợ chuyển đổi cho ngư dân, đảm bảo thay đổi công nghệ để tránh tái diễn các sự cố môi trường trong tương lai.
“Nhưng không phải vì thế mà không xem xét các trách nhiệm khác. Những hành vi vi phạm này sẽ được điều tra xử lý nghiêm, ví dụ như hành vi chôn lấp rác thải đã xảy ra ở Hà Tĩnh, và lại mới xảy ra ở Đồng Nai. Về phía Việt Nam, phải xem xét trách nhiệm của chúng ta.
Trung ương và Chính phủ chỉ đạo tiến hành kiểm điểm, với tinh thần là nếu có những tổ chức, cá nhân Việt Nam liên quan đến cũng phải được đưa ra xử lý nghiêm. Cụ thể là ai, cũng phải chờ một thời gian ngắn nữa”, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Theo các chuyên gia về môi trường, những kết luận này quá chung chung, nặng về đối phó hơn là kiểm tra giám sát. Không hiểu vì lý do gì mà thay vì lấy mẫu giám định các nguồn chất thải phát sinh trong quá trình hoạt động của công ty, đoàn thanh tra lại chỉ lấy một mẫu duy nhất là mẫu nước thải sinh hoạt và kết luận đạt chuẩn.
Rồi trong phần “các yêu cầu với công ty” của kết luận thanh tra chỉ vắn tắt 5 dòng “yêu cầu công ty Formosa thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, thu gom triệt để và xử lý nước thải phát sinh trước khi xả ra môi trường, xử lý khí thải đạt QCVN…”.
Một mình Formosa không tự ý thích làm gì thì làm được. Có hay không việc “nhắm mắt cho qua” những sai phạm của Formosa? Phải chăng trình độ của đoàn thanh tra Formosa trước khi xảy ra sự cố môi trường là “có vấn đề”? Ai phải chịu trách nhiệm về kết quả thanh tra quá sơ sài, thiếu trách nhiệm như trên, dư luận vẫn đang cần một câu trả lời.
Sau khi thảm họa hủy hoại biển miền Trung xảy ra, nhiều bộ ngành, nhà khoa học được huy động vào cuộc đã tìm ra nguyên nhân do Formosa xả thải có chứa phenol và xyanua ra biển. Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà báo cáo trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sau sự cố ô nhiễm môi trường, đoàn thanh tra liên ngành đã phát hiện ra 53 vi phạm của Formosa. Trong đó, vi phạm nghiêm trọng nhất là tự ý thay đổi công nghệ luyện cốc từ dập cốc khô sang dập cốc ướt.
Quá trình dập cốc ướt đã phát sinh chất độc được thải ra biển gây chết cá. Nhiều chuyên gia về môi trường cho rằng, nếu đoàn thanh tra do ông Lương Duy Hanh làm chặt chẽ, có trách nhiệm, theo đúng quy trình, có thể thảm họa biển miền Trung đã không xảy ra.
Hơn nữa, các đoàn thanh tra do ông Hanh làm trưởng đoàn cũng bị khá nhiều doanh nghiệp than phiền là “sách nhiễu” trong quá trình thanh tra. Được biết, Bộ Tài nguyên và Môi trường đang chuẩn bị nhân sự cho việc bổ nhiệm vị trí Phó Tổng cục trưởng Tổng cục biển hải đảo Việt Nam. Hy vọng, không có một “bước tiến thần kỳ” của ông thanh tra cẩu thả này.
Khó ai tin nổi một dự án lớn như Công ty TNHH gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (Formosa) nhưng chỉ được thanh tra trong nửa ngày và chẳng bao lâu sau thì xảy ra thảm họa môi trường.
Khó ai tin nổi một dự án lớn như Công ty TNHH gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (Formosa) nhưng chỉ được thanh tra trong nửa ngày và chẳng bao lâu sau thì xảy ra thảm họa môi trường.
Đến nay, cơ quan chức năng đã tìm ra thủ phạm làm cá chết, thảm họa hủy hoại môi trường tại biển 4 tỉnh miền Trung. Formosa cũng thừa nhận và cam kết bồi thường 500 triệu USD, nhưng trách nhiệm của những tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc kiểm tra, giám sát hoạt động củaFormosa vẫn chưa được làm rõ xử lý.
Thanh tra cho có
Tuy nhiên, theo nguồn tin, trước khi thảm họa ô nhiễm môi trường xảy ra không lâu, đoàn thanh tra của Tổng cục Môi trường đã vào thanh tra Formosa trong… nửa ngày và đưa ra kết luận chung chung.
Nội dung thanh tra được công bố tại Sở TN-MT Hà Tĩnh là thanh tra việc chấp hành các quy địnhcủa pháp luật về bảo vệ môi trường của Formosa; tiến hành lấy mẫu giám định các nguồn chất thải phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất của Formosa; xử lý và kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường của Formosa theo quy định của pháp luật nếu phát hiện.
Biên bản thanh tra ngày 24.6.2015 của đoàn thanh tra do ông Lương Duy Hanh làm trưởng đoàn có nhiều nội dung trùng khớp với kết luận thanh tra của Tổng cục Môi trường ban hành ngày 22.1.2016 do ông Nguyễn Văn Tài, Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường ký ban hành dài 3 trang, bên dưới mỗi trang đều có chữ ký nháy của ông Lương Duy Hanh.
Theo nội dung kết luận này, Formosa đầu tư 3 hạng mục: nhà máy gang thép công suất 7,5 triệu tấn/năm, nhà máy điện công suất 650 MW và cảng Sơn Dương, bắt đầu triển khai từ 2008, dự kiến hoàn thành năm 2017. Tại thời điểm thanh tra, Formosa đang vận hành thử nghiệm đối với nhà máy điện (tổ hợp đốt than số 1, công suất 150 MW) và trạm xử lý nước thải công nghiệp nhà máy gang thép từ 17.2.2015; đã đưa 2 bến S1, W1 trong số 13 bến thuộc cảng Sơn Dương vào hoạt động chính thức từ tháng 4.2015.
Kết luận của Tổng cục Môi trường cho biết dự án của Formosa đã lập Báo cáo đánh giá tác động môi trường và được phê duyệt. Formosa cũng đã thực hiện chương trình giám sát môi trường định kỳ theo quy định; đã được cấp phép xả thải vào nguồn nước; được Sở TN-MT Hà Tĩnh cấp sổ đăng ký chủ nguồn chất thải nguy hại; đã kê khai và nộp phí bảo vệ môi trường đối với nước thải đến quý 1/2015; đã lập kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu cho nhà máy điện và gửi UBND tỉnh Hà Tĩnh nhưng chưa được phê duyệt, chưa lập kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu cho cảng Sơn Dương…
Về chất thải rắn thông thường, kết luận thanh tra có nêu, chủ yếu là chất thải sinh hoạt với số lượng trung bình khoảng 63,4 tấn/tháng. Số chất thải này được thu gom và chuyển cho Công ty CP tư vấn xây dựng – quản lý môi trường đô thị Kỳ Anh xử lý. Tuy nhiên, đây chính là công ty do ông Lê Quang Hòa làm giám đốc vừa bị phát hiện chôn lấp trái phép hơn 300 tấn chất thải trong trang trại của gia đình. Thành phần chất thải đã được Bộ TN-MT lấy mẫu, phân tích và công bố chứa xyanua vượt ngưỡng cho phép.
Lập lờ để giảm nhẹ vi phạm
Chi tiết rất đáng chú ý là Formosa để xảy ra tràn dầu liên tiếp vào tháng 4 và tháng 5.2015, nhưng trong nội dung biên bản thanh tra do ông Lương Duy Hanh làm trưởng đoàn cũng như kết luận thanh tra của Tổng cục Môi trường chỉ nhắc phớt qua.
Ảnh: C.T.V
Cũng theo kết luận thanh tra, nơi lưu giữ phế liệu thuộc khu vực thi công cảng Sơn Dương, chất thải nguy hại để lẫn với chất thải thông thường, chưa đăng ký bao bì bằng kim loại, bao bì bằng nhựa nhiễm thành phần chất thải nguy hại trong sổ đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại. Một số chuyên gia về môi trường cho rằng với những lỗi này, lẽ ra đoàn thanh tra phải kết luận đây là điểm vi phạm nghiêm trọng nhưng lại chỉ được đề cập chung chung, hời hợt. Hay chi tiết, tính đến thời điểm giữa năm 2015, Formosa đã tiêu thụ 9.000 tấn than, từ đó sẽ sinh ra lượng chất thải rắn rất lớn. Nhưng, đoàn thanh tra hoàn toàn không đề cập đến số chất thải được đưa đi đâu, xử lý thế nào. Ngay trong phần “Các yêu cầu đối với công ty”, kết luận thanh tra chỉ nêu chung chung “thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường…”, được các chuyên gia cho là thanh tra cho có, hình thức, không hiệu quả.
Theo kết luận thanh tra, về tình hình quản lý và xử lý chất thải, bảo vệ môi trường, “công ty đã xây dựng các công trình xử lý nước thải, chất thải. Sau khi có kết quả thanh tra, công ty đã khắc phục các tồn tại: phân loại chất thải nguy hại, khu vực lưu giữ tạm thời chất thải nguy hại củacông ty đã được gắn biển cảnh báo, dán nhãn chất thải nguy hại theo quy định”.
Sau khi thảm họa hủy hoại biển miền Trung xảy ra, nhiều bộ ngành, nhà khoa học được huy động vào cuộc đã tìm ra nguyên nhân do Formosa xả thải có chứa phenol và xyanua ra biển. Bộ trưởng Bộ TN-MT Trần Hồng Hà báo cáo trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sau sự cố ô nhiễm môi trường, đoàn thanh tra liên ngành đã phát hiện ra 53 vi phạm của Formosa. Trong đó, vi phạm nghiêm trọng nhất là tự ý thay đổi công nghệ luyện cốc từ dập cốc khô sang dập cốc ướt. Quá trình dập cốc ướt đã phát sinh chất độc được thải ra biển gây chết cá. Nhiều chuyên gia về môi trường cho rằng, nếu đoàn thanh tra do ông Lương Duy Hanh làm chặt chẽ, có trách nhiệm, theo đúng quy trình, có thể thảm họa biển miền Trung đã không xảy ra.
Tháng 5.2015, Bộ TN-MT có quyết định cử ông Lương Duy Hanh, Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường làm trưởng đoàn thanh tra công tác bảo vệ môi trường và bảo tồn đa dạng sinh học tại một số tỉnh, trong đó có Hà Tĩnh. Đoàn thanh tra có nhiều thành phần là cán bộ thuộc Tổng cục Môi trường, Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường, cùng với đầy đủ các bên liên quan ở địa phương. Người ký quyết định là ông Bùi Cách Tuyến, Thứ trưởng Bộ TN-MT. Tại Hà Tĩnh, có gần 20 đơn vị thuộc diện thanh tra, trong đó có Công ty TNHH gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (Formosa).
![Đoàn[-]thanh[-]tra[-]của[-]Tổng[-]cục[-]Môi[-]trường:[-]Thanh[-]tra[-]Formosa[-]chỉ[-]trong...[-]nửa[-]ngày](http://media.tinmoitruong.vn/public/media/media/picture/08/thanh-tra2_HMGT.jpg)
![Đoàn[-]thanh[-]tra[-]của[-]Tổng[-]cục[-]Môi[-]trường:[-]Thanh[-]tra[-]Formosa[-]chỉ[-]trong...[-]nửa[-]ngày](http://media.tinmoitruong.vn/public/media/media/picture/08/thanh-tra_kitl.jpg)
Sự thật Lương Duy Hanh 